Marketə cəmi bir neçə məhsul almaq üçün giririk, amma kassaya çatanda səbətdə planlaşdırmadığımız xeyli məhsulun olduğunu görürük. Şirniyyat, içkilər, qəlyanaltılar, hazır məhsullar və “endirimdədir” yazılan məhsullar çox vaxt alış siyahısına sonradan əlavə olunur. Bəs bizi buna vadar edən nədir?
Nəzər.Media “Yeni Sabah”a istinadən xəbər verir ki, istehlakçı davranışı ilə bağlı araşdırmalar supermarketlərdə məhsulun harada yerləşdirilməsinin, endirimlərin və kassaya yaxın nümayişlərin alış qərarlarına təsir göstərə bildiyini ortaya qoyur. Böyük Britaniyada aparılan bir araşdırmada şirniyyatların kassalardan və kassa qarşısındakı rəflərdən uzaqlaşdırılması, meyvə-tərəvəzin isə girişə yaxın yerləşdirilməsi mağazaların satış strukturuna təsir edib.
Bəs hansı məhsulları “ehtiyac” adı ilə alırıq? pizza mizza
Şirniyyat və qəlyanaltılar
Marketə əsasən çörək, süd və digər gündəlik məhsullar üçün gedən insan kassaya çatanda şokolad, saqqız, çips və digər qəlyanaltıları səbətə əlavə edə bilər. Xüsusilə bu məhsulların kassaların yanında yerləşdirilməsi təsadüfi deyil. Araşdırmalar kassadakı və keçidlərdəki məhsul yerləşdirməsinin impulsiv alışlara təsir göstərə bildiyini göstərir.
“İkincisi pulsuzdur” tipli kampaniyalar
Bir məhsula ehtiyacımız olduğu halda iki və ya daha çox ədəd almaq sərfəli görünür. Lakin xüsusilə tez xarab olan məhsullarda əlavə alınan miqdarın həqiqətən istifadə olunub-olunmayacağı öncədən düşünülməlidir. Bununla belə, araşdırmalar çoxlu məhsul alınmasına səbəb olan kampaniyaların avtomatik olaraq daha çox qida israfı yaratdığını təsdiqləmir; nəticə məhsulun növündən və ailənin onu necə istifadə etməsindən asılı ola bilər.
Hazır və rahat məhsullar
Doğranmış, qablaşdırılmış və dərhal istifadəyə hazır məhsullar vaxt qazandıra bilər. Amma alış zamanı “buna həqiqətən ehtiyacım var, yoxsa sadəcə rahat olduğu üçün götürürəm?” sualını vermək faydalıdır. İstehlakçı araşdırmalarında rahat istifadəyə hazır məhsulların mağazada seçimə təsir edən amillərdən biri olduğu da müəyyən edilib.
“Endirim” yazılan hər məhsul sərfəli deyil
Endirim etiketi insanı məhsulu əvvəlkindən daha sərfəli hesab etməyə sövq edə bilər. Halbuki əsas sual məhsulun endirimdə olub-olmaması yox, onun ümumiyyətlə lazım olub-olmamasıdır. Marketlərdə aparılan tədqiqatlar promosyonların müəyyən məhsulların satışını qısa müddətdə əhəmiyyətli dərəcədə artıra bildiyini göstərir.
Ən təhlükəli cümlə: “Onsuz da lazım olacaq”
Səbətə atılan hər məhsulun qiyməti ayrıca kiçik görünə bilər. Lakin 2 manatlıq, 3 manatlıq, 5 manatlıq əlavə alışlar kassada ciddi məbləğə çevrilir. Buna görə marketə getməzdən əvvəl siyahı hazırlamaq və siyahıdan kənar məhsul götürməzdən əvvəl bir neçə saniyə düşünmək büdcəyə nəzarəti asanlaşdıra bilər.
Əslində məsələ yalnız marketlərin bizi alışa sövq etməsində deyil. İstehlakçı da öz alış vərdişlərini tanıdıqca lazımsız xərcləri azaltmaq imkanına sahib olur. Araşdırmaların göstərdiyi kimi, məhsulun qiyməti, yerləşdirilməsi, təqdimatı və endirim imkanları alış qərarına təsir edən amillərdəndir.